Kamboçya'da Turlar

Kamboçya küçük ve düz. Neredeyse tamamı tek bir göle, Tonle Sap'a akıyor ve ülkenin takvimini o göl kuruyor. Ziyaretçilerin çoğu haritada iki nokta görüyor.

Neyin nerede olduğu

• Phnom Penh — güneydeki başkent; Mekong, Tonle Sap ve Bassac burada buluşuyor. Kavşağın adı Chaktomuk, yani dört yüz.
• Siem Reap — kuzeybatıda, gölün tepesinde, Angkor'un üssü.
• Battambang — ikisinin arasında; Fransız sömürge ızgarası, pirinç tarlaları ve kayaya oyulmuş mağaralar.
• Kıyı — Sihanoukville ve açığındaki adalar, sonra daha sakin Kep ile Kampot, biber çiftlikleri ve tuzlalar.
• Uzak tapınaklar — Tayland sınırında bir uçurumdaki Preah Vihear, Koh Ker'deki piramit, Sambor Prei Kuk'un yedinci yüzyıldan kalma tuğla kuleleri, batıda Banteay Chhmar.
• Kuzeydoğu — Mondulkiri ve Ratanakiri; orman ve filler, her yerden uzun bir yol.

Phnom Penh ile Siem Reap arası 6 numaralı ulusal karayolunda 315 kilometre. Otobüsler beş altı saat sürüyor, uçuş kırk dakika. Bu güzergâhta henüz otoyol yok.

Nefes alan göl

Haziranda taşan Mekong, suyu Tonle Sap nehrinden geri yukarı itiyor. Göl yaklaşık 2.500 kilometrekareden 16.000'e kadar şişiyor. Ekim sonunda yön yeniden dönüyor.

Phnom Penh ve yakın geçmiş

Başkent ziyaretçiden daha fazlasını istiyor. Kızıl Kmerler'in S-21 hapishanesine çevirdiği okul olan Tuol Sleng şehrin ortasında duruyor. Choeung Ek'teki ölüm tarlası on beş kilometre güneyde.

Şehrin geri kalanı daha hafif.

• Kraliyet Sarayı ve Gümüş Pagoda — hâlâ kralın konutu; pagodanın zemini gümüş karolarla döşeli.
• Ulusal Müze — tapınakların dışında dünyanın en iyi Kmer heykel koleksiyonu.
• Wat Phnom — şehre adını veren tepe; anıt değil, işleyen bir tapınak.
• Udong — bundan önceki kraliyet başkenti, bir saat kuzeyde, bir sırt boyunca stupalarla.

Pratik bilgiler

• Mevsimler. Kasımdan nisana kuru, mayıstan ekime yaş. Mart-mayıs arası fırın gibi, sıkça 35C'yi geçiyor; yağmur da geldiğinde öğleden sonraya ait bir olay.
• İki para birimi. Fiyatlar ABD dolarıyla söyleniyor ve bir doların altındaki para üstü riel olarak dönüyor. Temiz, yırtıksız banknot getirin.
• Kıyafet ve bahşiş. Kraliyet Sarayı'nda ve tapınaklarda omuzlar ve dizler kapalı, içeride ayakkabı çıkık. Rehberler ve tuk-tuk şoförleri az kazanıyor; bahşiş fark ediliyor.
• Kmer Yeni Yılı. Nisan ortası. Ülke birkaç gün duruyor ve herkes memleketine gidiyor.
• Ağır yerler. S-21 ve Choeung Ek yavaş bir yarım gün alıyor ve sesli rehberler ücretini hak ediyor. Öğle yemeği yolunda uğranacak duraklar değiller.