Suvayr'da Turlar

Essaouira, Atlantik kıyısında, Marakeş'in batısında surlu bir liman. Avrupalılar burayı Mogador diye biliyordu. Medinası 2001'de UNESCO listesine girdi ve öteki Fas eski şehirlerinin hiçbirine benzemiyor.

Kasaba nasıl çizildi

Sultan Muhammed bin Abdullah burayı 1764'te kraliyet limanı olarak yeniden kurdu. Planı bir Fransız mühendis, Théodore Cornut çizdi. Sokakların ızgara üzerinde gitmesinin ve surların tabya gibi okunmasının nedeni bu.

Aynı kayanın üstündeki 1506 tarihli Portekiz kalesinden neredeyse hiçbir şey kalmadı. Bir yüzyıl boyunca burası Timbuktu'nun limanıydı ve kısmen saraya bağlı Yahudi tüccarlar tarafından işletildi. Kasabanın tamamını bir sabahta öğrenebilirsiniz.

Surlar, liman ve plaj

• Skala de la Ville — deniz suru; boyunca pirinç toplar, altındaki kemerlerde tuya ustaları.
• Liman — mavi ahşap teknelerden bir sardalya filosu, sabah mezatı, ve ne geldiyse onu satan ızgaralar.
• Place Moulay Hassan — medinanın limanla buluştuğu yer, ve herkesin sonunda vardığı nokta.
• Mellah — kuzey uçtaki eski Yahudi mahallesi, yarısı yıkık ve yavaş yavaş geri konuyor.
• Plaj — güneye Diabat'a uzanan uzun körfez, kumunda develer ve atlar.
• Îles Purpuraires — açıktaki kuş adaları; tekneyle çevresi dönülüyor, karaya çıkmak sınırlı.

Rüzgâr, tahta ve müzik

Essaouira'da yapılacak şeyler rüzgârla başlıyor. Uçurtma ve rüzgâr sörfü okulları güney plajında onlarca yıldır çalışıyor, özel ya da ikişerli ders veriyorlar. Ekipman günlüğüne kiralanıyor.

Gerisi daha sakin. Tekneler sardalyaya ve adaların çevresine çıkıyor, atlar da Diabat'taki kumullarda çalışıyor. Orson Welles Othello'yu medinada çekti ve limanın yanındaki meydan onun adını taşıyor.

Öbür mesele müzik. Gnaoua festivali haziran sonunda meydanları dolduruyor ve büyük açık hava sahneleri ücretsiz. Küçük kapalı oturumlar biletli ve hızla tükeniyor.

Pratik bilgiler

• Hava. Fas'a göre yıl boyu serin; yazın yirmi beşin epey üstüne çıkmıyor, kışın gündüz on sekiz civarında. Alizeler en sert ilkbahardan yaz sonuna kadar esiyor.
• Su. Atlantik ağustosta bile yirmi dereceyi zor geçiyor, ve okullar yıl boyu dalgıç kıyafeti veriyor.
• Fiyatlar. Nane çayı on ile on beş dirhem, ızgara sardalya yüzün epey altında. Kartlar otellerde çalışıyor, medinada çalışmıyor.
• Liman ızgaraları. Kiloyla hesap kesiyorlar, o yüzden balık kömüre gitmeden fiyatı konuşun.
• Buraya geliş. Marakeş'ten otobüs üç saat kadar. Havalimanı on beş kilometre güneyde, Avrupa'dan ucuz hatlarla.
• Tuya ağacı. Ucuz kutular yumuşak ahşap üstüne kaplama; gerçekleri ağır oluyor ve reçine kokuyor.