เอเฟซัสน่าสนใจไม่เพียงเพราะสภาพที่คงอยู่ แต่เพราะอ่านออกได้ว่าเมืองเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร ถนนคูเรเตสที่ปูด้วยหินอ่อนทอดลงไปผ่านห้องสุขาสาธารณะที่มีน้ำไหล น้ำพุ และร้านค้า นี่ไม่ใช่ส่วนที่ใช้ประกอบพิธี แต่เป็นชีวิตประจำวันของเมืองในศตวรรษที่สอง ปลายถนนคือห้องสมุดเซลซุส หน้าอาคารสองชั้นที่มีช่องสำหรับรูปสลักแห่งปัญญา ความรู้ ความคิด และคุณธรรม ทั้งที่ตัวอาคารออกแบบมาเป็นอนุสรณ์สถานฝังศพ

อีกชั้นหนึ่งคือบ้านขั้นบันไดบนลาดเขา ซึ่งต้องซื้อบัตรเพิ่ม ที่นี่คือย่านที่พักของพลเมืองผู้มั่งคั่ง มีห้องที่ปูพื้นด้วยโมเสก ผนังเขียนภาพ และระบบทำความร้อนใต้พื้น การขุดค้นยังดำเนินอยู่จนถึงทุกวันนี้ และบางส่วนมีหลังคาคลุมพร้อมทางเดินยกระดับที่พาดผ่านเหนือหลุมขุดโดยตรง

ชั้นทางคริสต์ศาสนาของเมืองก็หนาแน่นไม่แพ้กัน อัครสาวกเปาโลเคยเทศนาที่นี่ และสังคายนาสากลครั้งที่สามก็จัดขึ้นที่นี่ ห่างออกไปครึ่งชั่วโมงบนภูเขาบึลบึลดาอึ คือบ้านพระแม่มารีซึ่งศาสนจักรคาทอลิกรับรองให้เป็นสถานที่แสวงบุญ ข้อควรรู้ เอเฟซัสแทบไม่มีร่มเงา และหินอ่อนใต้ฝ่าเท้าถูกขัดจนลื่น จึงต้องใส่รองเท้าหุ้มส้นและพกน้ำ ส่วนค่าเข้าบ้านขั้นบันไดจ่ายแยกต่างหาก