Τέχνη και Πολιτισμός στην Κουσάντασι

Η Έφεσος ενδιαφέρει όχι μόνο για τη διατήρησή της αλλά και επειδή πάνω της διαβάζεται πώς άλλαξε η πόλη. Η μαρμάρινη οδός των Κουρητών κατεβαίνει δίπλα σε δημόσια αποχωρητήρια με τρεχούμενο νερό, κρήνες και μαγαζιά: δεν είναι το επίσημο τμήμα αλλά η συνηθισμένη ζωή της πόλης του δεύτερου αιώνα. Στην άκρη της στέκει η βιβλιοθήκη του Κέλσου: διώροφη πρόσοψη με κόγχες για τα αγάλματα της Σοφίας, της Γνώσης, της Νόησης και της Αρετής, σχεδιασμένη ως τάφος.

Ξεχωριστή στρώση είναι τα Σπίτια των Αναβαθμίδων στην πλαγιά, με πρόσθετο εισιτήριο. Είναι οι κατοικίες εύπορων πολιτών: δωμάτια με ψηφιδωτά δάπεδα, ζωγραφισμένους τοίχους και θέρμανση κάτω από το πάτωμα. Ανασκάπτονται ακόμη, και ένα μέρος καλύπτεται από στέγαστρο με διαδρόμους που περνούν ακριβώς πάνω από την ανασκαφή.

Η χριστιανική στρώση της πόλης δεν είναι λιγότερο πυκνή: εδώ κήρυξε ο απόστολος Παύλος, εδώ συνήλθε και η τρίτη οικουμενική σύνοδος. Μισή ώρα μακριά, στο όρος Μπιουλμπιουλντάγι, στέκει το Σπίτι της Παναγίας, αναγνωρισμένο από την καθολική εκκλησία ως τόπος προσκυνήματος. Πρακτικά: στην Έφεσο σχεδόν δεν υπάρχει σκιά και το μάρμαρο κάτω από τα πόδια έχει γυαλιστεί ως το γλιστερό — χρειάζονται κλειστά παπούτσια και νερό, ενώ η είσοδος στα Σπίτια των Αναβαθμίδων πληρώνεται χωριστά.