Kunst en cultuur in Kuşadası

Efeze is niet alleen interessant om wat er bewaard bleef, maar omdat je er aan afleest hoe de stad veranderde. De marmeren Kouretenstraat loopt bergaf langs openbare latrines met stromend water, fonteinen en winkels — niet het staatsiegedeelte maar gewoon stadsleven uit de tweede eeuw. Aan het einde staat de bibliotheek van Celsus: een tweelaagse gevel met nissen voor de beelden van Wijsheid, Kennis, Verstand en Deugd, bedoeld als grafmonument.

Een aparte laag zijn de Terrashuizen op de helling, waarvoor een extra kaartje geldt. Dit zijn de woonwijken van welgestelde burgers: kamers met mozaïekvloeren, beschilderde wanden en vloerverwarming. Er wordt nog altijd opgegraven, en een deel is overdekt met loopbruggen die vlak boven de opgraving door lopen.

De christelijke laag is niet dunner: de apostel Paulus predikte hier, en het derde oecumenische concilie kwam hier bijeen. Een half uur verderop, op de berg Bülbüldağı, staat het Huis van de Maagd Maria, door de katholieke kerk erkend als bedevaartsoord. Praktisch: Efeze biedt vrijwel geen schaduw, en het marmer onder de voeten is glad gesleten — dichte schoenen en water zijn nodig; toegang tot de Terrashuizen wordt apart betaald.